متحقّق نميشود مگر زمانيكه به لسان قرآن و زبان پيغمبر اكرم و اوصياى گرامش عليهم الصّلوة و السّلام آشنائى و اطّلاع كامل داشته باشيم ، و بر سيره و سنّت و روش علمى و عملى آنها واقف گرديم . فلهذا بايد اطّلاع بر علوم عربيّت و ادبيّت ، از صرف و نحو و لغت و اشتقاق و معانى و بيان و بديع و محاورات نثرى و نظمى داشته باشيم ، و از سيره و تاريخ آنها با خبر باشيم . رشته‌هاى فوق كه همگى آنها بسيار مهمّ است ، آدمى بايد در هر يك از آنها صاحب نظر و متخصّص شود تا بتواند اجتهاد كند و اجتهادش صحيح باشد ، و گرنه نتيجه تابع أخسّ مقدَّمتَين است ؛ گرچه خودش ادّعاى اجتهاد نمايد ، ولى در عمل مقلّد خواهد بود . علماى بزرگ ما از صدر اسلام تا كنون كه هر يك وزنه‌اى در عالم عقل و علم و درايتند ، از اين حوزه‌ها برخاسته‌اند . و تا شعاع و أمدِ وسيعى را به انوار خود ، چه در دوران حيات و چه بعد از مماتشان روشن نموده‌اند . عالم شدن و متخصّص شدن در دانشهاى بالا بسيار زحمت دارد ؛ عمرى را بايد طلبه خوش فهم و خوش استعداد و با هوش كه هم قواى فكريّه و هم حافظه‌اش خوب باشد ، آن هم با عشق و علاقه سرشار ، آن هم با صبر و حوصله و استقامت در مشكلات ، و توجّه به خدا و استمداد از فيوضات ربّانيّهاش سپرى كند ، تا بدين مرحله نائل آيد . طلبه بايد با دو بال علم و عمل حركت كند و پا بر دنياى دون نهد ، و نطفه حبّ رياست و آقائى و سرورى را در كانون وجود خويشتن نابود كند ، و پشت بر همه اعتباريّات و تعيّناتِ مانع از وصول بنمايد ؛ تا بحول و قوّه الهى بتواند كامياب شود . تازه از ميان ده‌ها و صدها طلبه ، يكى دو نفر بيشتر نميتوانند اين راه را به پايان برسانند ، و به جامعيّت و كمال موفّق آيند . مدارس علوم دينى بايد دور از ازدحام و جمعيّت و بازار و مردم دنياخواه ،